QualityTheStory

เปลี่ยนมุมมอง พลิกชีวิต เปลี่ยนวิธีคิด พลิกคุณภาพงาน จุดร่วมของการร่วมมือกันทำงานของบุคลากรในทีมสหวิชาชีพคือ “ผู้ป่วย” เราทำงานทุกอย่างเพื่อผู้ป่วย เวลาที่เราให้บริการผู้ป่วย จะมีกี่มากน้อยที่เราจะนำผู้ป่วยมาเป็นจุดศูนย์กลางอย่างแท้จริง? เราเคยรับฟังเสียงสะท้อนของผู้ป่วยแล้วนำปัญหาที่แท้จริงมาแก้ไขหรือไม่? เราควรให้บริการโดยมุ่งเน้นที่การตอบโจทย์ที่ตั้งไว้ มีประโยชน์อย่างแท้จริงกับผู้รับบริการ และสามารถนำ ไปต่อยอดได้ การเปลี่ยนแปลง ทำไมเราต้องเปลี่ยนแปลง? การเปลี่ยนแปลงมีความสัมพันธ์กับเราอย่างไร? เริ่มต้นที่มุมมองและการตัดสินใจภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน แต่อาจนำไปสู่การรับข้อมูล หรือการตัดสินใจที่แตกต่างกัน เปรียบเสมือนการหมุนวงล้อคุณภาพ (PDCA) จะทำอย่างไรให้วงล้อหมุนได้อย่างต่อเนื่อง รวมไปถึงกระบวนการรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยของทีมสหวิชาชีพ เวลาที่ให้บริการโดยเฉพาะด้านกายภาพบำบัด เมื่อพูดถึงผลลัพธ์การให้บริการแล้ว เรามักจะวัดผลลัพธ์ในเรื่องของการลดปวด เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ แต่จะมีตัวชี้วัดใดที่สะท้อนถึงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยหลังจากได้รับการบริการ จุดร่วมของการร่วมมือกันทำงานของบุคลากรในทีมสหวิชาชีพ คือ “ผู้ป่วย” เราทำงานทุกอย่างทำเพื่อผู้ป่วย เวลาที่เราให้บริการผู้ป่วย จะมีกี่มากน้อยที่เราจะนำผู้ป่วยมาเป็นจุดศูนย์กลางอย่างแท้จริง? เราเคยรับฟังเสียงสะท้อนของผู้ป่วยแล้วนำปัญหาที่แท้จริงมาแก้ไขหรือไม่? การให้ผู้รับบริการเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพ ย่อมส่งผลดีต่อการรักษา หากเรายังไม่เปลี่ยนมุมมอง และพัฒนารูปแบบการให้บริการที่เหมาะสม เราจะติดอยู่ในกับดักของวิชาชีพเช่นเดิม เราควรให้บริการที่เน้นประโยชน์กับผู้รับบริการอย่างแท้จริง และสามารถนำไปต่อยอดได้ ผลลัพธ์ของการให้การบริการที่เรามักคำนึงถึง คือ ความปลอดภัย ผลทางคลินิก ความพึงพอใจของผู้รับบริการ ค่าใช้จ่าย การแก้ไขความบกพร่อง (Impairment) ต่างๆ เช่น ความรู้สึกเจ็บปวด การยึดติดของข้อต่อ การอ่อนแรงของกล้ามเนื้อ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ในการให้บริการทางกายภาพบำบัด ควรมีการคำนึงถึงความจำกัดในการทำกิจกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวัน และการเข้าร่วมกิจกรรมในสังคมของผู้รับบริการด้วย มีผู้ให้บริการกี่คน ที่ตอบสนองต่อความต้องการของผู้ป่วย เราต้องเปลี่ยนมุมมองเพื่อไปให้ถึงการแก้ไขปัญหาของผู้ป่วย...

เคล็ดลับงานคุณภาพ วันนี้มีตัวอย่างดี จากประเทศเพื่อนบ้าน มาให้เรียนรู้ร่วมกันครับ ตัวอย่าง Speak Up TeamSPEAK® สิงคโปร์ Speak up คือกล้าพูดก่อนที่จะเกิดอันตราย เกิดความไม่ปลอดภัย กับผู้ป่วย Speak up คือการช่วยชีวิตผู้ป่วย ทักษะสำคัญเพื่อให้มีการ Speak up ที่มีประสิทธิภาพ ได้แก่ - ทักษะการสื่อสารด้วยความสุภาพอ่อนน้อม (Respectful) - มีความแน่วแน่ (Assertive) - ทักษะการเป็นผู้นำ (Leadership) - ทักษะการติดตามสถานการณ์ (Situation Monitoring) - ทักษะการสนับสนุนอย่างมั่นใจ (Mutual Support) แนวปฏิบัติ CUS ในการเพิ่มทักษะการสื่อสาร C: Concern & Check ใส่ใจ สนใจไม่วางเฉย U: Uncomfortable มีสิ่งไม่สบายใจ ไม่แน่ใจ S: Safety & Stop หยุดความไม่ปลอดภัย การสร้างวัฒนธรรม Speak up ด้วยมุมมองเชิงบวก ทำได้ดังนี้ - Encourage ส่งเสริมให้เพื่อนร่วมงานของคุณให้ข้อมูลยืนยันในสิ่งที่มีความปลอดภัย - Ask บอกกับเพื่อนร่วมงานของคุณเกี่ยวกับอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วย - Listen ฟังเพื่อยืนยัน ปรึกษาหารืออย่างสร้างสรรค์เพื่อหาทางเลือกที่ดีที่สุดต่อผู้ป่วย - Thanks...

ระบบส่งยาทางไปรษณีย์    การส่งยาทางไปรษณีย์ ที่โรงพยาบาลศิริราชได้ดำเนินการมาเป็นระยะเวลานานนั้น ทำได้อย่างไร และการวางระบบถูกต้อง เป็นไปตามข้อกำหนดของมาตรฐาน HA หรือไม่ ที่สำคัญจะต้องอาศัยความร่วมมือกับผู้เกี่ยวข้อง อย่างไรเพื่อที่จะป้องกันความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้น ระบบส่งยาทางไปรษณีย์เป็นระบบที่ประยุกต์ใช้แนวคิดทางการบริหารที่ชื่อว่า LEAN เพื่อลดความสูญเสียและจัดให้การไหลของงานมีประสิทธิภาพสูงขึ้น การออกแบบระบบจึงต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้ป่วยและมาตรฐานการปฏิบัติงานของวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง โรงพยาบาลศิริราชได้ดำเนินการพัฒนาระบบการส่งยาทางไปรษณีย์มาเป็นเวลานานต่อเนื่องมา 5 ปี โดยการวางระบบงานร่วมกับบริษัทไปรษณีย์ไทยในการออกแบบและทดสอบระบบร่วมกัน เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับบริการที่สอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพและคุณภาพให้บริการที่สูงขึ้นกว่าระบบเดิมจนมีผลลัพธ์ที่ดีผู้รับบริการพึงพอใจ รศ.นพ.เชิดชัย นพมณีจำรัสเลิศ                                                                                 ...

เทคโนโลยีเปลี่ยนไว เราจะรับมืออย่างไรดี “ดิจิตอล” เป็นเรื่องของคนและเทคโนโลยีร่วมกันสร้างความสามารถแข่งขัน ปัจจัยความสำเร็จของเทคโนโลยีย่อมมาจากส่วนที่ไม่ใช่เทคโนโลยี “ในยุคเศรษฐกิจดิจิตอล คำว่า การเปิดเผย (openness) เป็นคำสำคัญที่จะนำมาซึ่งโอกาส และความเป็นไปได้ นำไปสู่ การไว้วางใจ (TRUST)” เทคโนโลยีดิจิตอลต่างๆ ในปัจจุบันก้าวหน้าไปมาก ตัวอย่างเช่น 4G และ 5G เป็นต้น คนไทยใช้เทคโนโลยีได้ดี ประเทศไทยติดอันดับ 1 ใน 3 ของผู้ใช้บริการ Facebook มากที่สุด ติดอันดับประเทศต้นๆ ในโลกที่ใช้ you tube เป็นประเทศที่ใช้ line เป็นอันดับ 2 ของโลกรองจากประเทศญี่ปุ่น ปัญหาที่สำคัญคือ เราจะได้ประโยชน์จากเทคโนโลยีพวกนี้อย่างไร คนไทยมีบัญชี Facebook 40 ล้านบัญชี ทุกๆ วินาที คนไทยกำลังสร้าง content บน platform ของ Facebook และมีคนไทยอีกจำนวนมากที่อ่าน content ของคนไทยที่สร้างไว้ ข้อมูลเหล่านี้เก็บไว้ บน platform ของ Facebook ที่ประเทศสิงคโปร์ ปัจจุบันการใช้...

ทุกข์ และสุข มีหนึ่งสิ่งที่เหมือนกัน คือ เดี๋ยวมันก็ผ่านไป https://youtu.be/hYAui_avIzM เราจะมาเรียนรู้ความสุข และการเปลี่ยนความทุกให้ผ่านไปของนักสร้างความเปลี่ยนแปลงในเรื่องที่หลาย ท่านมองเห็นเป็นเพียงเรื่องเล็ก น้อย แต่กลับกลายเป็นความสุขที่ยิ่งใหญ่ของผู้ที่ได้รับ คือ นพ.สันติ ลาภเบญจกุล        นักพัฒนา ”ลำสนธิโมเดล” ทางออก”ชุมชนคนชราอย่างมีคุณภาพ” การสร้างความเปลี่ยนแปลง และต้องการทำให้ชีวิตผู้คน ดีขึ้น มีความสุขกับการได้เห็นเรื่องราวต่างๆ ดำเนินการไปในทางที่ดี อย่างเรื่องเกี่ยวกับผู้สูงอายุบางทีก็ไม่ใช่หน้าที่โดยตรง บางทีก็เป็นหน้าที่โดยตรงของท่าน ประเด็น คือ ท่านอยากที่จะมีส่วนทำให้ชีวิตของผู้สูงอายุ ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มใดก็ตาม มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น โดยเฉพาะผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง แค่ป่วยก็ทุกพอแล้ว ไหนจะไม่มีคนดูแลอีก หากใครมีญาติหรือคนใกล้บ้านที่ ป่วยจะรู้ได้ถึง สภาพความเป็นอยู่ และผลกระทบที่เจอ หลายคนไม่รู้ และไม่เคยสนใจ แต่สิ่งเหล่านี้ กลับกลายเป็นความทุกที่ กำลังเดินผ่านออกไป จากผู้ป่วยและคนชราหลายคน เพราะท่านเข้ามาทำตรงนี้ ด้วยความเต็มใจและกลับกลายเป็นความสุขในการทำงาน  ที่ไม่เคยคิดจะหยุด สานต่อโครงการเลย แต่ยังคงเพิ่มความสุขมากขึ้น ด้วยการพัฒนาโครงการช่วยเหลือผู้อื่นให้ได้มากยิ่งไป อีก ความสุข เล็กๆ อีกอย่างที่หลาย ท่านสามารถทำตามได้เลยก็คืออ่านหนังสือ ท่านกล่าวว่า อ่านหนังสือโดยเฉพาะหนังสือที่เกี่ยวข้องกับวิธีคิด เกี่ยวข้องกับวิธีคิดแบบใหม่ๆ เกี่ยวข้องกับผู้คนต่างๆ นานา การอ่านหนังสือก็ทำให้เราทำความเข้าใจกับชีวิตต่างๆ ได้มากขึ้น...

ความสุขง่ายๆ ที่ทุกคนไม่รู้ https://youtu.be/UWItzaMWx-8 ครั้งนี้เราจะพาคุณมารู้จักความสุขง่ายๆ ในแบบที่คุณอาจไม่เคยคิดถึงเลย จากแนวคิดของ นพ.คณพล ภูมิรัตนประพิณ ที่เป็นถึง CEO และ Co-Founder ของ Health at Home ผู้บริการดูแลผู้สูงอายุ และผู้ป่วยที่บ้าน  ผู้ที่มองเห็นปัญหาของสังคมในปัจจุบัน ที่หลาครอบครัวไม่มีเวลาดูแลผู้ป่วย หรือผู้สูงอายุในบ้าน จึงได้เกิดการพัฒนาแอพพลิเคชั่น สำหรับค้นหาผู้ดูแลที่เชื่อใจได้ แถมยังสามารถตรวจสอบอาการของผู้ป่วยได้ด้วยตัวเอง เพื่อทำให้บ้านกลายเป็นโรงพยาบาลอย่างเหมาะสม ทั้งเก่งและมีความคิดที่ซับซ้อนขนาดนี้ จะมีแนวคิดการสร้างความสุขในมุมแบบไหนกัน ความสุขที่ทุกคนตามหากันอยู่ เป็นแบบไหน เคยคิดกันหรือเปล่า บางคนคิดว่า ก็ต้องอยากรวย หรือ มีเงินเยอะๆ    ถึงจะมีความสุข หรือ ถ้าได้ไปเที่ยวรอบโลกถึงจะมีความสุข ลองมาหยุดคิดกันสักนิดดูก่อนไหม หยุดถามตัวเองจริงๆ  ดูก่อนว่าความสุขของเราคืออะไร บางที ชีวิตนี้อาจจะไม่ต้องการมีความสุขขนาดนั้นก็ได้ อันนี้อาจจะมองดูย้อนนิด บางทีเราอาจจะไม่ต้องไปเสพติดความสุขใน Level ที่มันอาจจะไม่ใช่ความสุขที่แท้จริงหรือเปล่าก็ได้ ต้องมาทบทวนตัวเองว่า definition ความสุขเราคืออะไรมากกว่า เมื่อรู้ตัวเองก็คงต้องพยายามมองย้อนกลับมาจากอนาคต พยายามคิดว่าตอนที่แก่แล้ว หรือวันที่เราใกล้จะไปแล้ว    เรามองย้อนกลับมา ณ วันนี้ จะ OK กับสิ่งที่เป็นอยู่ไหม ว่าอยากเต็มที่กับสิ่งที่ทำมากกว่านี้หรือเปล่า แล้วก็ใช้ตรงนั้นล่ะ มองย้อนกลับมา...

ปิติสุข กับชีวิตที่ทำเพื่อสังคม https://youtu.be/ZUcJdRL43q4 ความสุขของเรา เป็นแบบไหน คงมีรูปแบบ และหน้าตา ที่ไม่เหมือนกัน คงแล้วแต่ใครจะจินตนาการความสุข แบบที่เราต้องการ ออกมาเป็นรูปธรรม ที่จับต้องได้ตามความต้องการของเรา ความสุขทั้งหมด ก็ขึ้นอยู่กับความคิดของเรานั้นเอง วันนี้เรามาเรียนรู้มุมมองความสุข กับการทำงานเพื่อสังคม ของบุคคลคุณภาพ มากด้วยประสบการณ์อย่าง ดร.อำพัน วิมลวัฒนา กันคะ การทำงานต้องทำให้มีความสุข ถามว่าทำอย่างไร จะทำงานให้มีความสุข จริงๆ ก็ต้องเริ่มต้นที่ตัวเอง การพัฒนาอย่างยั่งยืน คุณภาพเน้นว่าเริ่มต้นที่ตัวเราเองก่อน และก็ค่อยขยายแนวคิด ขยายวิธีการไปสู่คนใกล้ชิด หรือผู้ร่วมงานหรือเพื่อน แล้วกฎของแรงดึงดูด จะทำให้คนที่มีลักษณะคล้ายกัน เข้ามาอยู่ด้วยกัน มองอะไรคล้ายกัน เข้ามาทำงานร่วมกัน แลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ก็จะเกิดเครือข่ายของการเรียนรู้ ของการพัฒนาเป็นวงกว้าง ก่อให้เกิดความยั่งยืนได้ในอนาคตของการทำงาน ก็จะเกิดเป็นความสุข ในความคิดของตัวเอง ได้ทำในสิ่งที่ชอบ ได้อยู่กับสิ่งแวดล้อมที่เราชอบ เราก็จะมีความสุขได้ทุกที่ และเมื่อมีความสุข เวลาทำงานก็ทำให้สร้างสรรค์งานคุณภาพได้ดีมากขึ้น แน่นอน เมื่อไม่เครียด ก็ทำให้สมองปลอดโปร่ง ในการที่เราจะคิด จะทำ จะพัฒนาอะไร ก็จะราบรื่นนะคะ อันนี้คิดว่า การทำงานอย่างมีความสุขก็คือ อย่าเพิ่งไปเครียดกับงาน และคิดว่าไม่ว่าอะไรจะเข้ามา ลองทำดู คิดว่าลองทำดู ถ้าไม่ใช่เรื่องเสียหายอะไร ก็ไม่เป็นไร ทำสำเร็จก็...

คิดให้สุข กับบุคคลต้นแบบ https://youtu.be/V7CNfE2QoRs บุคคลที่รักในความ “ชอบคิด” แต่ความคิดของเขาคนนี้ มีผลกับระบบการพัฒนาคุณภาพของโรงพยาบาล “คิด”    แต่สิ่งที่เป็นประโยชน์ จึงเกิดเป็นรูปธรรมที่สามารถมองเห็นได้ หากอยากทราบว่า จะจัดการกับระบบความคิดให้ดีได้อย่างไร ต้องมารู้จักกับแนวคิด ของ นพ.ทรนง พิลาลัย รักษาการหัวหน้าสำนักพัฒนาองค์กร ผู้ใช้ความคิดสร้างความสุขให้กับผู้ทำงานพัฒนาคุณภาพ เรียบง่าย คำพูดขึ้นต้นที่คุณหมอพูด ทุกอย่างใช้แค่คำนี้ก็จบ เข้าใจ แล้วก็ช่วยให้แก้ปัญหาได้ งานที่ทำออกมาก็จะดีขึ้น สิ่งที่เกิดขึ้นในวันนี้ วันพรุ่งนี้ ก็ต้องดีกว่าเมื่อวาน เพราะฉะนั้นคิดว่า ถ้าทำงานคุณภาพให้เกิดความเรียบง่ายได้ ก็จะทำให้เกิดความสุข ท้ายที่สุดสิ่งสำคัญก็คือ ได้เรียนรู้ ในสิ่งที่คิด และได้ลงมือทำ อันนั้นคือความสุขที่จะทำให้งานมีคุณภาพได้ ทำงาน แล้วคิดถึงคนไข้ คิดถึงคนอื่นเหมือนที่คิดจะดูแลพ่อแม่ หรือญาติของเรา ถ้าคิดได้แบบนี้  จะทำให้เกิดสิ่งที่ดีที่สุด ที่คิดจะมอบให้เขาได้ อย่างเต็มกำลังมากที่สุด นี้คือหลักคิดหนึ่งที่จะทำให้เกิดความยั่งยืน งานพัฒนาคุณภาพ ก็ต้องมีเรื่องของการประเมิน รับรอง เข้ามาเกี่ยวข้อง เพื่อเป็นหลักฐานให้เกิดความมั่นใจ และเกิดเป็นมารตราฐานในคุณภาพนั้น  เพราะฉะนั้นเวลาที่ทำ HA หรือการทำรับรองคุณภาพ ทุกคนจะคิดว่าเป็นเรื่องที่ยากลำบาก แต่ก็ต้องการที่จะทำ HA เพื่อให้เกิดหลักประกันในการสร้างคุณภาพ เพื่อส่งมอบให้กับลูกค้าผู้รับบริการ คนไข้ หรือประชาชน จริงๆแล้วทำง่ายมาก ถ้าเข้าใจว่าคุณค่าของการทำ...

งานประจำสร้างสุข https://youtu.be/j1sBf47-JkI พูดถึงงานประจำ หลายคนก็ถอนหายใจแล้ว เพราะรู้สึกว่างานที่ทำ น่าเบื่อ ทำแต่สิ่งเดิมๆ ไม่มีอะไรน่าตื่นเต้นเร้าใจ ทำไปแบบให้ผ่านไปวันๆเท่านั้น แต่วันนี้ เรามีแนวคิดในการสร้างความสุข ในงานประจำของคุณ ให้ไม่น่าเบื่ออีกต่อไป กับ อาจารย์วราภรณ์ สักกะโต หัวหน้าสำนักส่งเสริมการพัฒนา สรพ. สาวสวยประจำออฟฟิศของสถาบันที่เธอได้ทำงานอยู่ ใครที่ได้มีโอกาสรู้จัก จะรู้ว่าเธอเป็นคนเก่ง อารมณ์ดี เป็นผู้สร้างสีสันของงานนั้นๆ เสมอ ครั้งนี้เราจะมาเปิดเผยถึงการสร้างแรงบันดาลใจ ทั้งส่วนตัว และการทำงาน ของเธอให้พวกเราได้นำไปปรับใช้ กับชีวิตในการทำงานกัน ความสุขหาได้ทั่วไป ไม่ต้องไปหาไกลอยู่ในชีวิตประจำวันนี้ละคะ ถ้าเริ่มจะทำเรื่องนี้ ก็ต้องเริ่มจากคนทำงานก่อน  คนทำงานที่ทำงานอย่างมีความสุข ทำงาน ในงานประจำที่ทำอยู่ ให้มีคุณค่า ให้มีความหมาย แล้วก็ทำงานอย่างมีเป้าหมาย พอรู้ว่าทำงานประจำไปเพื่ออะไร มีเป้าหมายเพื่ออะไร ถ้าคนทำงาน รู้สึกว่างานที่ทำนั้นส่งผลต่อความเป็นอยู่ที่ดี ความมีสุขภาพดี และความปลอดภัยของประชาชนทั่วไป รวมทั้งพ่อแม่พี่น้องของเขาได้มีความสุข ก็ทำให้งานของเขามีความต่อเนื่อง ก็จะเกิดความยั่งยืน มีเป้าหมาย และให้ความสำคัญกับจุดนั้น ความสุขที่ได้ทำงาน กับที่ทำงานนั้น เชื่อว่าหลายคนที่ ทำงานด้านคุณภาพ ต้องการ สร้างความสุขทางใจให้ตัวเองและผู้อี่นอยู่แล้วทุกคน จริงๆ การทำงานคนเดียว ก็มีความสุขในระดับหนึ่ง แต่ถ้าได้ทำงานกับเพื่อน ได้เจอกับคนที่มีความคิดเหมือนกัน      ก็จะรู้สึกว่าทำงานแล้วมีความหมายมากขึ้น...

สมดุล แห่งความสุข https://youtu.be/bjOaIFvbBf0 วิธีสร้างสมดุล ให้กับความเครียด และความสุขนั้น อยู่ร่วมกัน ของผู้นำระบบงานพัฒนาคุณภาพสถานพยาบาล        ผู้มุ่งพัฒนากระบวนการประเมินรับรองแบบเสริมพลัง โดยการมีส่วนร่วมของประชาชน จะเป็นอย่างไร แค่เริ่มก็ฟังดูจะเครียดแล้ว และผู้ที่ต้องอยู่บนภาระหน้าที่ ที่หนักที่สุดแบบนี้ อย่าง นพ.กิตตินันท์ อนรรฆมณี ผู้อำนวยการ สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน) (สรพ.) จะมีวิธีจัดการปัญหา และสร้างความสุขไปพร้อมๆ กันได้ยังไงกันนะ ความสุขก็เหมือน“การปลูกต้นไม้” ปลูกต้นไม้ก็เห็นการเจริญเติบโต เห็นดอกเห็นผลที่ออกมา แล้วก็ได้ชื่นใจ        ก็เหมือนงานที่ทำส่วนหนึ่ง ก็ต้องชอบในงานที่ทำ ก็คงต้องเหนื่อยแต่ในสิ่งที่ทนเหนื่อยก็มีความสำเร็จมาชดเชย ทำให้เกิดความสุขได้ จริงๆ กว่าทุกคนจะมายืนอยู่ตรงจุดนี้ได้ ก็มีสิ่งที่สมหวังมาแล้วมากมาย ให้หัดมองโลก          ในแง่บวก เห็นในสิ่งที่มีมากกว่าไปทุกข์กับสิ่งที่ไม่มี จะเห็นว่าก็ยังอยู่ได้ เรายังคงมีชีวิตที่ดีดำเนินต่อไปได้ คนส่วนใหญ่จะไปเป็นทุกข์กับสิ่งที่ไม่สมหวัง แต่ว่าความสุขง่ายๆ นั้นอยู่รอบๆ ตัวเรา ถ้าไปหวังไกลแล้วไม่ได้ก็เกิดเป็นความทุกข์แล้วก็ทุกข์มากขึ้น ชีวิตมีทั้งทุกข์และสุข มองในส่วนที่มี มองโลกในแง่ดี และจะรู้ว่าชีวิตนั้นมีความสุขมากขึ้น เรารู้ว่าเราไม่ได้ทุกข์คนเดียว มีคนที่ทุกข์เหมือนเราทั่วแผ่นดิน ทางธรรมมะก็สอนให้รู้ว่าเมื่อเราไม่ได้ทุกข์คนเดียวสิ่งเดียวที่จะทำให้หลุดพ้นจากความทุกข์ได้ ก็คือการปล่อยวาง ปล่อยความเป็นตัวตนออกไปบ้าง...